نقد فیلم آکمان از چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر : کمتر پیش میآید اثری سینمایی را ببینی که از نخستین پلان تا پایان، نهفقط روایتگر یک داستان، بلکه حامل یک جهان فکری منسجم باشد.
«آکمان» دقیقاً از همان دست فیلمهاست؛ فیلمی که بیش از آنکه دیده شود، تجربه میشود. بهعنوان کسی که از نزدیک پروژه سینمایی آکمان را لمس کردهام، شاهد بودم چگونه حسین نصیری از نقطه صفر، با کمترین امکانات و بیشترین مقاومت، این پروژه را تا نقطه صد رساند.
ایستاد، جنگید، کوتاه نیامد و نتیجهاش فیلمی شد که امروز نام اردبیل را در جشنواره فیلم فجر به اهتزاز درآورده است؛ آن هم بهعنوان نخستین فیلم سینمایی استان اردبیل با حضور بازیگران شناختهشدهای چون رحیم نوروزی و حسین عابدینی.
حسین نصیری، فارغالتحصیل کارشناسی ارشد ادبیات دراماتیک از دانشگاه هنر تهران، تنها یک کارگردان نیست؛ او اندیشمندِ تصویر است. فیلمسازی که هدایت پروژه، تحلیل موقعیتها و شیوه روایتش، بیش از هر چیز بر پایه تفکر استوار است.
بیدلیل نیست اگر او را بتوان « فیلسوف سینما » نامید؛ چرا که هر پلان در آکمان حامل معناست، از دیالوگها گرفته تا آکسسوارها، از چیدمان شخصیتها تا سکوتها.
آکمان با سرمایهگذاری شخصی حسین نصیری و همراهی چهار نفر از دوستانش (یوسف شهبازی رازلیقی، علی کاظمی مقدم، رافونه حسنعلی عراق و مرتضی نوری) ساخته شد؛ فیلمی که اگر نصیری نبود، باید از خود پرسید: آیا امروز نامی از اردبیل در جشنواره فجر شنیده میشد؟
نکته مهم و تحسینبرانگیز این است که اغلب عوامل و بازیگران فیلم از خود استان اردبیل انتخاب شدهاند. نصیری با این انتخاب، دین خود را به شهر و استانش ادا کرده و نشان داده سینما میتواند از دل بوم، جهانی شود.
از نظر فرمی و محتوایی، آکمان یادآور سینمای مؤلف است؛ سینمایی که مخاطب را به یاد آثار تارکوفسکی یا نوری بیلگه جیلان میاندازد، اما در نهایت، صاحب امضای مستقل حسین نصیری است. او نه تقلید میکند و نه وامدار، بلکه سبک خودش را میسازد.
فضاسازی در کارگردانی نکته بسیار مهمی است که حسین نصیری موفق است شخصیت «آیلا» با بازی درخشان صبا جلیلآقازاده، یکی از کاملترین و باورپذیرترین کاراکترهای زن در سینمای سالهای اخیر است.
مخاطب لحظهبهلحظه با او همذاتپنداری میکند، با او زندگی میکند و مدام در اضطراب این پرسش میماند: آیا آیلا نیز قربانی قانون بیرحم روستا میشود یا مسیر قهرمانانهای را ادامه میدهد؟
حضور مداوم جلیلآقازاده در آثار قبلی نصیری، یادآور سنتی آشنا در سینمای مؤلف است؛ همانگونه که کیارستمی یا بهرام بیضایی با بازیگران منتخب خود جهانشان را میساختند. صبا جلیلآقازاده هم در آثار حسین نصیری خوب می درخشد .
بازی رحیم نوروزی در نقش عیوض، جعفر خدابندهلو (مش حسن)، یکی از نقاط اوج فیلم است؛ اجرایی کمنظیر، دقیق و عمیق.
حسین عابدینی نیز در همان تیپ آشنای خود ظاهر میشود، اما انتخاب حسین نصیری هوشمندانه است؛ چرا که نقش، یک شخصیت ساده و روستایی را به عابدینی داده و او در این فضا خودش را بازی می کند .
موسیقی فیلم، مکمل فضای تلخ و پرتنش روایت است و در خدمت معنا حرکت میکند، نه تزئین.
حسین نصیری نترس و شجاع و مثل یک رهبر ارکسترا سناریو را نوشته …. یکی از تأثیرگذارترین پلانهای فیلم، صحنه خروج طلبهای با دستهای خونی از دل جنگل است؛ استعارهای تکاندهنده از جهانی که در آن برای بقا، انسانها ناچار به آلودهشدن میشوند.
قانون جنگل در آکمان، قانونی فراتر از تصور است؛ جایی که دشمن، نه بیرونی، بلکه خودی است. آکمان بیپروا، جامعهای تاریک، بدمنهایی بیرحم و خشونتی ساختاری را به تصویر میکشد؛ صراحتی که در سینمای ایران کمتر دیدهایم. با تمام این ویژگیها، پرسش بزرگ همچنان باقی است: چرا چنین فیلمی در جشنواره فیلم فجر، تنها در بخش اکران و خارج از مسابقه نمایش داده شد؟
آیا این تصمیم، نادیدهگرفتن یک اثر مستقل و جسور نیست؟ سرنوشت آکمان، یادآور فیلم «پیر پسر» است؛ انگار باید گفت: «آکمان» و «پیر پسر» را سر بریدند. چرا در سینمای ایران، حق فیلمهای خوب اینچنین ضایع میشود؟
اکنون، تنها امید، انتظار برای اثر بعدی حسین نصیری است؛ فیلمی با عنوان «داور» که بهتازگی پروانه ساخت سینمایی دریافت کرده است بود. بیتردید، سینمای ایران باید چشمانتظار جهان تازهای باشد که این سُکاندار سینمای آذربایجان خلق خواهد کرد.
نقد فیلم : استاد اصغر جاوید پدر سینمای شمالغرب کشور
فیلم سینمایی آکمان به تهیه کنندگی، نویسندگی و کارگردانی حسین نصیری، یکی از آثار قابل تامل در سینمای مستقل و منطقهای ایران بلاخص آذربایجان واردبیل است که تلاش کرده با بهرهگیری از بستری بومی، مفاهیمی جهانی وانسانی را روایت کند.در ادامه ، نقدی جامع و تکنیکال بر ابعاد مختلف این اثر به شرح ذیل ارائه می دهم.
در این فیلم ساختار روایی و فیلمنامه حسین نصیری به دنبال سینمای «قصهگو» اما باریتمی درونی واتمسفریک خاص منطقه خود است. پیرنگ داستان با تمرکز بر چالشهای زندگی تضادها و تناقض ها در مناطق مرزی و کوهستانی ، به تقابل میان غریزه و اخلاق گرایی میپردازد.
انتخاب عنوان «آکمان» که در ریشههای زبانی منطقه معنای خاص خود را دارد، نمادی از شخصیت یا وضعیتی است که فیلم سعی درکالبد شکافی آن دارد. شخصیتپردازی یکی از نقاط قوت فیلمنامه حسین نصیری است که خوشبختانه به دور از تیپسـازیهای رایج سیـنمای روستایی همتاهای خود است.
شخصیتها دارای لایههای خاکسـتری هسـتند و تصمیمات آنها نه از سر خیر و شر مطلق، بلکه تحت فشار محیط و جبر جغرافیایی و یا شرایط پیش آمده اتخاذ میشود.
کارگردانی و دکوپاژ نصیری در جایگاه کارگردان، تسلط خوبی بر جغرافیا به مثابه کاراکترها دارد. در طراحی میزانسن ها استفاده هوشمندانه وهنرمندانه بازبان سینما شناسی از فضاهای باز، کوهستانهای سردو لوکیشنهای خشن و طبیعت صرفاً برای زیبایی بصری نیست؛ بلکه کارگردان از این محیط برای انتقال حس انزوا و تنگنای قهرمان داستان استفاده کرده است.
میزانسنها اغلب ایستا و سنگین هستندکه باتم کلی فیلم موضوعیت بسزایی دارد. در هدایت بازیگـران ، اسـتفاده از بازیگران بومی و ترکیب آنها با بازیگران حرفهایتر ، اتمسـفری واقعگـرایانه به کار بخشیده است.
بازیها کنترلشده و به دور از اغراقهای تئاتری است که نقطه قوت کار است. تحلیل تکنیـکال ( تصویر و صدا ): در مدیریت فیلمبرداری قاببندیها به شدت تحت تأثیر طبیعت خشن منطقه است. استفاده از نورهای طبیعی و پالت رنگی سرد، به خوبی حس تعلیق و ناامیدی موجود در درام را منتـقل میکند. نماهای باز برای نشان دادن حقارت انسان در برابر طبیعت به شرایط پیش آمده ، هوشمندانه طراحی شدهاند. تدوین ریتم فیلم تعـمداً آهسته است.این ریتم کند ممـکن است برای مخاطب عادت کرده به سینـمای بدنه خستهکننده باشد، اما در اینجا ابزاری اسـت برای نزدیک شدن به زیستِ قهرمان و درک سنگینیِ زمانی که بر او میگذرد.
طراحی و صداگذاری در این فیلم نقش کلیدی ایفا میکند. صدای باد، زوزه و صداهای محیطی کوهستان به عنوان یک عنصر دراماتیک و فضا سازنده عمل میکنند که تنش را بدون نیاز به موسیقی پرحجم، بالا میبرند.فیلم به نوعی به نقد خشونت سیستماتیک و ناخواسته میپردازد. تقابل انسان با حیوان استعارهای است از نزاع برای بقا. آکمان صرفاً روایتی از یک واقعه نیست، بلکه پرسشی اخلاقی را مطرح میکند: «انسان برای زنده ماندن تا کجا میتواند از انسانیت خود فاصله بگیرد؟ یکی از نقاط قوت این اثر در یک نگاه ، بومیگرایی صادقانه و نداشتن نگاهی توریستی به طبیعت اردبیل است.
تصویربرداری چشمنواز و ترکیببندیهای بصری قوی توسط مدیر فیلمبرداری زبده و کاربلد یکی از نقاط قوت این اثر در یک نگاه استفاده هوشمندانه از سکوت و صداهای محیطی است.یکی از نقاط ضعف کندی ریتم در پرده دوم که ممکن ارتباط مخاطب عام را با اثر قطع کند.
برخی دیالوگها که بیش از حد صریح هستند و میتوانستند در لایههای بصری حل شوند. در کل آکمان نشاندهنده بلوغ سینمای مستقل در خارج از پایتخت است. حسین نصیری با این فیلم ثابت میکند که میتوان با بودجه محدود اما با نگاهی عمیق و تکنیکال، سینمایی ساخت که هم اصالت بومی داشته باشد و هم زبان فرمیاش برای هر مخاطب جدی سینما قابل درک باشد. این فیلم بیش از آنکه یک اثر سرگرمکننده باشد، یک تجربه بصری و فلسفی از زیست در شرایط دشوار است.
نقد فیلم : بهروز بخت آور – فیلمساز و منتقد سینما
«آکمان » یا سگ کُش فیلمی در ستایش مسئولیت پذیری است. چه آنجا که شخصیت اصلی آن به عنوان یک روحانی،خود را در قبال مردم روستا مسئول میبیند و تا پای بدنامی و تهمت از تعهد خود شانه خالی نمی کند و چه مردم روستایی که تک تک آنها در زندگی جمعی خود نقش موثر ایفا می کنند.
هیچ طیفی نسبت به رویدادهای پیرامون خود بی تفاوت نیست. این همان حلقه مفقوده جامعه ی ماست. آن چنان که می بينيم در تمامی شئونات اجتماعی آحاد مردم از مسئولیت پذیری گریزان شده اند و بی تفاوتی آفتی شده که با آن دست به گریبانیم. «حسین نصیری» به خوبی در این فیلم به ما یادآوری میکند که تک تک افراد یک جامعه چگونه می توانند حتی باقدم های کوچک اثراتی بزرگ ایجاد کنند و پرداخت به این موضوع در چارچوب یک اثر هنری با تمام نکات قوت های آن ، نمایان گر آن است که فیلمساز به خوبی توانسـته به رسالت خود در قبال جامعه ، جامه ی عمل بپوشاند.
نقد فيلم : علی جبارزاده کارگردان فیلمهای سینمایی آقای سانسور و قرمز یواش
فیلم «آکمان » سـگ کش به کارگـردانی حسین نصیری ، که این روزها در ۴۴ چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر حضور دارد اثری اجتماعی و مسئولیتپذیر است که به چالشهای اخلاقی و تعهد در یک بستر روستایی میپردازد. این فیلم با رویکردی انتقادی به ساختارها، داستان روحانیای را روایت میکند که برای انجام وظیفه، حتی در برابر تهمتها ایستادگی میکند.
این اثر که در نشستهایی مورد بررسی قرار گرفته، به دنبال فراتر رفتن از معیارهای صرفا تجاری سینما است. نکات کلیدی نقد فیلم سگکش: ستایش مسئولیتپذیری: فیلم بر روی تعهد فردی (به ویژه شخصیت روحانی داستان) در برابر جامعه و مردم روستا تمرکز دارد و شانه خالی نکردن از مسئولیت را حتی در برابر بدنامی تحسین میکند.
نقد ساختاری: سگکش به عنوان اثری که تلاش دارد معیارهای سینمای ایران را از فیلمهای کمدی پرفروش به سمت سینمای متعهد و داستانی سوق دهد، شناخته شده است.
بازیها و کارگـردانی: این اثر با حضور بازیگـرانی چون رحیـم نوروزی ، حسـین عابدینی و صبا جلیلآقازاده ، تلاش دارد تا یک درام واقعگرایانه را به تصویر بکشد. این فیلم سعی در ترسیم چالشهای اخلاقی شخصیت اصلی در مواجهه با باورهای غلط جامعه دارد. شخصیتی که حسـین نصیری به عنوان بدمن داسـتان وارد کرده اتفاقا کنش گره حضور داره و …. توئیست خوبی داره …
نقد فیلم : دکتر رامتین شهبازی منتقد و استاد دانشگاه
نقد فيلم : ارسطو معتقد بود که تشویش، اضطراب و یا دلنگرانی و اندوه بر اثر تظاهراتی آثار هنری از انسان زدوده میشود. من که دلبستهی سینما بودم و آخرین دل به دریای نقاشی زدم، اضافه میکنم که هنر هم توان ادامه دادن میدهد در این روزگار سخت و هم لذت بیبدیل. و چه چیزی بالاتر از لذت برای زیستن در لحظه. و اما تجربه کردن؛ به باور من، جسارت تجربه کردن، مهمترین مولفه برای آرامش ما در سن هشتاد سالگی خواهد بود.
پس، برای پاسخ به علائق فردیام، برای تجربه کردن و برای لذت بردن، به پیشنهادی جهت سرمایهگذاری در یک فیلم پاسخ مثبت دادم. حاصلش شد فیلم «سگکش» که بالاخره بعد از سه سال روی پردهی سینماها را به خود دید. فیلم در اوج کرونا و با شرایط طاقتفرسا ساخته شد.
شرمندهی کلیه عوامل فیلم هستم؛ که رنج بسیار دیدند و نتوانستم رنجشان را کاهش دهم. آنچه که این فیلم را از آنِ قریب به هیچجا رساند، عشق عوامل فیلم و از جمله کارگردان آن آقای حسین نصیری، به سینماست.
تجربهی زیستمان را میگوییم: به هر هنر چنگ بزنیم، علایق خود را دنبال کنیم، سینما، تئاتر، موسیقی، نقاشی، عکاسی و … وقت و سرمایه گذاشتن برای هنر از هر نوع، حال ما را خوب میکند؛ ما برای گذار از این روزگار سخت، سخت محتاج هنر هستیم.
نقدفیلم : دکتر یوسف شهبازی رازلیقی سرمایه گزار فیلم سینمایی ” آکمان “
ثبت دیدگاه